Ενώ για τους γνωστούς λόγους, υπάρχει φίμωμα στην Ροδόπη για ότι έχει σχέση με την Ποντιακή Γενοκτονία, από το εξωτερικό, μας έρχονται τα καλά νέα! Τρεις νέες αναγνωρίσεις, διεθνούς κύρους, της Ποντιακής Γενοκτονίας!

Φάνης Μαλκίδης 

Λέκτορας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης- Τακτικό μέλος της Διεθνούς Ένωσης Ακαδημαϊκών για την μελέτη των γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars).    

Οι Έλληνες του Πόντου και η γενοκτονία. Η συμβολή των Ελλήνων της Διασποράς και των Φιλελλήνων.   

Ομιλία  στην εκδήλωση της Παμποντιακής Ομοσπονδίας ΗΠΑ-Καναδά ( Σταθάκειο Πολιτιστικό Κέντρο της Ομοσπονδίας Ελληνικών Σωματείων  Νέας Υόρκης) 

1. Το έγκλημα της γενοκτονίας και οι Έλληνες του ΠόντουΗ γενοκτονία αποτελεί ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας  του οποίου η καταδίκη (θα)  πρέπει να είναι καθολική, ενώ το χρονικό διάστημα, όσο μεγάλο και να είναι αυτό,  που περνά, δε θα πρέπει να μειώνει στο ελάχιστο το έγκλημα και την ευθύνη αυτών που το διέπραξαν.Ο 20ος αιώνας αποτελεί αναμφισβήτητα μία φάση όπου το έγκλημα της γενοκτονίας εμφανίστηκε και επανεμφανίστηκε συνεχώς και με μεγάλη συχνότητα. Η γενοκτονία των Αρμενίων, των Ασσυρίων,  των Ελλήνων του Πόντου, της Ιωνίας, της Θράκης, το εβραϊκό ολοκαύτωμα, υπήρξαν σημαντικές ενέργειες από ανελεύθερα καθεστώτα που παραβίασαν τα ανθρώπινα δικαιώματα, αφαιρώντας εκατομμύρια  ζωές και εξαφανίζοντας ιστορία και πολιτισμό χιλιάδων ετών. Από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετέπειτα, η γενοκτονία αποτελεί εγκληματική μορφή συμπεριφοράς, η οποία τιμωρείται, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, διώκεται και επισύρει την ατομική ποινική ευθύνη κάθε προσώπου, που  την τελεί. Το σύγχρονο διεθνές νομικό καθεστώς σε ό,τι αφορά την καταστολή και δίωξη του εγκλήματος αυτού, περιλαμβάνει μία σειρά από διεθνείς πράξεις, όπως  η Σύμβαση για την Πρόληψη και την Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας, το Καταστατικό του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τη Δίωξη Προσώπων, που είναι Υπεύθυνα για Σοβαρές Παραβιάσεις του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου στο Έδαφος της πρώην Γιουγκοσλαβίας από το 1991 και μετέπειτα, το Καταστατικό του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για τη Δίωξη Προσώπων, που είναι Υπεύθυνα για Γενοκτονία και Άλλες Σοβαρές Παραβιάσεις του Διεθνούς, Ανθρωπιστικού Δικαίου στο έδαφος της Ρουάντα και για  πολίτες της Ρουάντα που είναι υπεύθυνοι για γενοκτονία και άλλες τέτοιες παραβιάσεις σε γειτονικά Κράτη, από 1 Ιανουαρίου μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1994, και το Καταστατικό του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.  Παρά το γεγονός ότι στη δίκη της Νυρεμβέργης, οι υπεύθυνοι για το ολοκαύτωμα των Εβραίων δικάστηκαν και καταδικάστηκαν,  και ψηφίστηκε η διεθνή σύμβαση για τη γενοκτονία (1948), και άλλες σχετικές  όπως αναφέραμε διεθνείς συμβάσεις, δυστυχώς πολλές άλλες γενοκτονίες δεν   τιμωρήθηκαν, ενώ σημειώθηκαν και άλλες μέχρι σήμερα. Ταυτόχρονα οι θύτες αρνούνται τη διάπραξη των μαζικών εγκλημάτων  και συνεχίζουν να διαπράττουν νέες. Η γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, μία από τις πρώτες γενοκτονίες του 20ου αιώνα είναι ένα από τα μεγάλα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας τα οποία παραμένουν ατιμώρητα, όταν ένα σημαντικό τμήμα ενός κομματιού, ενός ιστορικού έθνους που ζούσε στα εδάφη του οθωμανικού κράτους δολοφονήθηκε. Αυτοί που επέζησαν, εκτοπίσθηκαν μέσα σε απάνθρωπες συνθήκες, οι οποίες είχαν προετοιμασθεί για την εξόντωσή του, χιλιάδες άλλοι εξισλαμίσθηκαν και παρέμειναν χωρίς ταυτότητα στην κεμαλική Τουρκία, ενώ τα υπολείμματα της μαζικής δολοφονίας έγιναν πρόσφυγες  σε όλον τον πλανήτη. Οι ελάχιστοι διασωθέντες που ζουν σήμερα και  οι απόγονοί τους ζουν σήμερα σε πάρα πολλές χώρες,  αποτελούν την Ποντιακή διασπορά και συνεχίζουν να συντηρούν τη διάλεκτο, την ιδιαίτερη παράδοσή τους, τον πολιτισμό τους.  Από την άλλη η Τουρκία, αρνείται το μαζικό έγκλημα, αμφισβητεί την ύπαρξη των θυμάτων και ενεργοποιεί μηχανισμούς στο εσωτερικό της και σε όλον τον κόσμο για να διαστρεβλώσει την ιστορική αλήθεια και να συνεχίσει να ζει σε καθεστώς ατιμωρησίας.   

2. Η γενοκτονία των Ελλήνων του ΠόντουΗ πρώτη φάση της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου το 1908 και κρατά μέχρι την έναρξη του πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, όταν το Ανατολικό ζήτημα, η άνοδος των Νεότουρκων, οι Βαλκανικοί Πόλεμοι  και η είσοδος της Γερμανίας ως στρατηγικού εταίρου του Οθωμανικού κράτους, δημιούργησαν τις συνθήκες για την έναρξη των διωγμών των Ελλήνων του Πόντου.  Σ΄ αυτό το διάστημα παύει πλέον να υφίσταται η ρητορεία του νεοοτουρκικού καθεστώτος για ισονομία και ισοπολιτεία και οι Έλληνες θα πρέπει να εξοντωθούν. Κεντρικό ρόλο αναλαμβάνει η «Ειδική οργάνωση» (Teskilati Mahsusa), με παραστρατιωτική δομή. Η δεύτερη περίοδος ξεκίνησε το 1915, όταν οι συγκρούσεις του πρώτου παγκοσμίου πολέμου αναβάθμισαν την πολιτική της γενοκτονίας. Η κυβέρνηση των Νεότουρκων διατάσσει ένα σύνολο επιχειρήσεων που θα συνεχίσουν την εξάλειψη των Ελλήνων του Πόντου.  Ο Αυστριακός Πρόξενος στην Τραπεζούντα υπολόγιζε, τον Ιανουάριο του 1918, σε 80.000-100.000 τους εκτοπισμένους Έλληνες του Πόντου, ενώ ελληνικές μαρτυρίες ανεβάζουν στις 233.000 τους νεκρούς και σε 85.000 όσους εκδιώχθηκαν στη Ρωσία. Το Οθωμανικό κράτος βρίσκεται σε πόλεμο με τις δυνάμεις της Αντάντ και η υλοποίηση του οργανωμένου σχεδίου φαίνεται πιο εύκολη. Η  περίοδος 1919-1924 αποτελεί την  τρίτη, τελευταία και πιο έντονη φάση   γενοκτονίας, όταν η εδραίωση του Μουσταφά Κεμάλ στο οθωμανικό εσωτερικό συμπίπτει με την δημιουργία της ΕΣΣΔ και τη βοήθειά της προς το εθνικιστικό κεμαλικό κίνημα, την ελληνική παρουσία στην Ιωνία και τη Θράκη, καθώς και την αλλαγή στους προσανατολισμούς στην εξωτερική πολιτική των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων.  Είναι η στιγμή που το ζήτημα της ίδρυσης ανεξάρτητου Ποντιακού Κράτους αν και τέθηκε, συνάντησε την αντίθεση του Ελευθερίου Βενιζέλου και η χρονική φάση που ο Μουσταφά Κεμάλ και ο Τοπάλ Οσμάν ένωσαν τις δυνάμεις τους. Από την έκρηξη του πρώτου  παγκοσμίου πολέμου  έως το  1924, οι Νεότουρκοι και οι Κεμαλικοί με τα  μέτρα που έλαβαν εξόντωσαν  χιλιάδες Έλληνες του Πόντου. Σύμφωνα με τη Μαύρη Βίβλο του Κεντρικού Συμβουλίου των Ποντίων τα θύματα των μαζικών δολοφονιών ανέρχονται σε 303.238 ως το 1922. Μέχρι την άνοιξη του 1924 υπήρξαν ακόμη  50.000 θύματα, συνολικά δηλαδή ο αριθμός των Ποντίων που δολοφονήθηκαν ως το Μάρτιο του 1924 ήταν  353.000 ,  ποσοστό που ξεπερνάει το 50% του συνολικού πληθυσμού των Ελλήνων του Πόντου, όταν η στατιστική του 1914 αναφερόταν σε 700.000 κατοίκους.  Η τρομοκρατία, τα εργατικά τάγματα, οι εξορίες, οι κρεμάλες, οι πυρπολήσεις των χωριών, οι βιασμοί, οι δολοφονίες ανάγκασαν τους Έλληνες του Πόντου να εγκαταλείψουν τις προαιώνιες εστίες τους, με οικογένειες που διαλύθηκαν ή ως μέσο αυτοάμυνας να αναλάβουν αντιστασιακή δράση εναντίον του οργανωμένου σχεδίου εξόντωσης. Έχει γίνει πλέον σήμερα αντιληπτό ότι τα θύματα της γενοκτονίας θα ήταν πολύ περισσότερα, αν δεν υπήρχε το ποντιακό αντάρτικο. Τον επίλογο της γενοκτονίας αποτελεί ο ξεριζωμός των επιζώντων και έτσι έρχονται στην Ελλάδα και τα τελευταία υπολείμματα της «εν ροή γενοκτονίας» όπως ονομάστηκε.  Πολλοί Πόντιοι επιζώντες θα ζήσουν  δύσκολες στιγμές στο ελλαδικό κράτος. Σύντομα πολλοί θα αναζητήσουν καλύτερες συνθήκες διαβίωσης στο εξωτερικό, ενώ σε λιγότερο από τη χρονική περίοδο μίας γενιάς αρκετοί θα ξαναγίνουν πρόσφυγες με τη λήξη του εμφυλίου πολέμου. Εκεί στις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ θα ξαναβρούν τους συγγενείς τους και συμπολίτες τους και θα μάθουν για την τύχη των αγνοούμενων μετά τη γενοκτονία.  Η εκρίζωση αυτή των Ελλήνων του Πόντου είναι από τα πρωτοφανή εγκλήματα στην ανθρώπινη ιστορία. Ύστερα από 27 αιώνες ζωής παρουσίας και προσφοράς ένα κομμάτι ενός έθνους εκριζώθηκε αφήνοντας πατρογονικές εστίες, εκκλησίες, τάφους προγόνων και κατέφυγε στις ακτές της Ελλάδος. Η Μακεδονία, η Θράκη, η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη, ο Πειραιάς, η Πάτρα, ο Βόλος, η Καβάλα, η Δράμα και άλλες περιοχές είναι οι χώροι όπου προσπάθησαν και ρίζωσαν οι  πρόσφυγες Πόντιοι, ενώ πολλοί Πόντιοι μετά από  εξοντωτικές πορείες, βρέθηκαν στην ΕΣΣΔ, το Ιράν, στη Συρία,  και αλλού (Ευρώπη, Αυστραλία, ΗΠΑ).  

 

3. Αντί επιλόγουΤο έγκλημα της  γενοκτονίας αποτελεί σίγουρα  ένα σημαντικό ζήτημα που απασχολεί τη διεθνή κοινότητα, αφού έχει επανέλθει δυστυχώς και πολύ πρόσφατα με χιλιάδες θύματα. Από την άλλη η ελληνική πολιτική για το ζήτημα  πρέπει να είναι όσο το δυνατό ενεργητικότερη, για να μη χάνει έδαφος, ιδιαίτερα στο ζήτημα της γενοκτονίας, έναντι της Τουρκίας. Ενόψει του αποτελεσματικού μηχανισμού των διεθνών σχέσεων αυτής της χώρας, πρέπει να αποδείξει την ευλυγισία και τη ζωτικότητά της, την ικανότητά της να αιφνιδιάζει, να συγκεντρώνει τις προσπάθειές της και να κερδίζει πόντους εκεί όπου κανείς δεν θα το περιμένει, να αναλαμβάνει ταχύτατα μετά τις αποτυχίες της —, να αντισταθμίζει την κατωτερότητα των δυνατοτήτων της με ευφυείς και απρόβλεπτες ενέργειες. Αυτός ο τρόπος λειτουργίας προϋποθέτει επαρκή οργάνωση που συνεπάγεται μια ορισμένη αποκέντρωση εκτέλεσης. Δυσχερής ως προς την εφαρμογή του και μη εφαρμόσιμος χωρίς συγκεκριμένες τουλάχιστον συνεισφορές από την ελληνική  διασπορά, θα μπορούσε να αποτελέσει, σε κάποιο βαθμό εμπόδιο στη λειτουργία του μηχανισμού της τουρκικής διπλωματίας, που είναι συνεπής στην πολιτική της άρνησης.Το ζήτημα της γενοκτονίας των Ελλήνων του  Πόντου και ιδιαίτερα η διεθνοποίησή της αποτελεί ένα σημαντικό ζήτημα το οποίο, κυριαρχεί ως αίτημα των Ποντίων παγκοσμίως και η ελληνική διασπορά μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο. Σ αυτό το σημείο, επίσης, εξαιρετική σημασία αποκτά η στάση των επιζώντων και των απογόνων τους. Κάθε λαός έχει δικαίωμα να απαιτεί με επιμονή την επίσημη αναγνώριση από τις αρμόδιες αρχές των εγκλημάτων και αδικιών που διαπράχτηκαν σε βάρος του. ‘Οσο μεγαλύτερη είναι η αδικία, όσο περισσότερο χρόνο αποκρύφτηκαν τα γεγονότα, τόσο πιο έντονη είναι η επιθυμία για μια τέτοια αναγνώριση. Αναγνώριση που είναι ένας ουσιαστικός τρόπος πάλης ενάντια στη μάστιγα της γενοκτονίας, αναγνώριση που αποτελεί μία επιβεβαίωση του δικαιώματος ενός λαού να γίνει σεβαστή η ύπαρξή του σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Τα σημαντικότερα ζητήματα μπορεί να τα αναδείξει η ελληνική διασπορά στον χώρο της Ιστορίας. Μέσω μελετών, σεμιναρίων, συναντήσεων ερευνητών, οι ειδικοί έχουν το καθήκον να γνωστοποιήσουν ευρύτατα και σαφέστατα τα αναμφισβήτητα γεγονότα που συνθέτουν τη γενοκτονία. Αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα, οι αρνητές Τούρκοι ιστορικοί που είναι στην υπηρεσία του Κράτους τους, να βρεθούν απομονωμένοι από την επιστημονική κοινότητα και οι ελάχιστοι δυτικοί μιμητές τους να συνετισθούν με τη σειρά τους, φοβούμενοι μήπως αποκαλυφθούν τα γνήσια κίνητρά τους— προσωπικά, πολιτικά ή άλλα.Μαζί με τις εργασίες οι οποίες προσφέρουν  νέα δεδομένα, με άφθονα αποδεικτικά στοιχεία, για τη γενοκτονία, ο χρόνος φαίνεται επίκαιρος για τη σύγκληση, υπό την αιγίδα ενός ινστιτούτου ερευνών, μιας ομάδας ιστορικών διαφορετικών προσανατολισμών. Ένα διεθνές πρόγραμμα ερευνών, εκτεινόμενο σε διάρκεια πολλών ετών, θα μπορούσε να διαψεύσει μια για πάντα -την άρνηση και τις αμφιβολίες που οι Τούρκοι πασχίζουν να διατηρούν γύρω από τη γενοκτονία.Ένας άλλος χώρος όπου οι  Έλληνες μπορούν να ασκήσουν  προσπάθειες είναι εκείνος της πληροφόρησης. Σήμερα, ύστερα από δεκαετίες, ένας λαός όπως ο τουρκικός, διατηρείται στο σκοτάδι της παραπληροφόρησης ως προς την ιστορία του. Αυτή η ανώμαλη κατάσταση στο εσωτερικό, θα μπορούσε ίσως να καταπολεμηθεί από το εξωτερικό. Στην εποχή της επικοινωνίας υπάρχουν αποτελεσματικά μέσα, για να φέρουν στον πληθυσμό την πληροφόρηση την οποία στερείται. Ένα τέτοιο πρόγραμμα που επιδιώκει να ακουστεί, μέσα στα σύνορα της Τουρκίας, μια φωνή διαφορετική από εκείνη της επίσημης προπαγάνδας, θα έβρισκε υποστήριξη από πολλές οργανώσεις προσανατολισμένες στην πρόοδο της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα. Εφόσον θα πρόκειται για ένα πρόγραμμα που θα στραφεί εναντίον της κυρίαρχης αντίληψης, θα πρέπει να διαμορφωθεί έτσι ώστε να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα.Αυτές οι κινήσεις υπερβαίνουν την ηθική ανακούφιση, τη στείρα συντήρηση της μνήμης που ανα ζητείται σε παραδοσιακά μνημόσυνα.  Έτσι απαιτείται υπέρβαση των σκοπιμοτήτων της εσωτερικής πολιτικής και συγκαταβατικότητας προς το εκλογικό σώμα ή την εκλογική πελατεία, των αποκλίσεων μεταξύ των οργανώσεων της διασποράς  των μεθόδων  παλαιότερης περιόδου, μεθόδων που συγκέντρωναν υποψίες για ηγεμονικές αξιώσεις.Αυτή η προσέγγιση απαιτεί, αντίθετα, μια συνεργασία μεταξύ  Ελλάδας και διασποράς, από κοινού αξιοποίηση δυνατοτήτων και μέσων μέσα σε κατάλληλες δομές.  Η ανάδειξη και  διεθνοποίηση της γενοκτονίας, η οποία  υπερβαίνει τον Ποντιακό Ελληνισμό και αφορά όλους τους Έλληνες θα πρέπει να αποτελέσει σημαντικό  στοιχείο της πολιτικής που σέβεται την ιστορία και την αλήθεια, δηλαδή   τη μνήμη της. Ταυτόχρονα, η αναγνώριση της  γενοκτονίας αποτελεί και ένα σπουδαίο βήμα του τουρκικού λαού προς την απελευθέρωση, βήμα που δείχνει και τις βάσεις μίας πραγματικής φιλίας και σχέσης βασισμένης στην ειλικρίνεια και στο σεβασμό.  Το Ποντιακό ζήτημα δεν είναι ένα θέμα της ιστορίας ή των μουσείων. Είναι ένα ζωντανό ζήτημα με εθνικές και διεθνείς διαστάσεις, το οποίο οι εξελίξεις στην Ευρώπη  και διεθνώς το καθιστούν επίκαιρο ως θέμα δημοκρατίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ελευθερίας, αξιοπρέπειας, πραγματικής φιλίας και συνεργασίας,  μίας νίκης στη μάχη για την αλήθεια. Οι σημερινές αναγνωρίσεις της γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου από το μέλος του Κονγκρέσου Carolyn Manoney, από το γερουσιαστή της Νέας Υόρκης George Onorato, και το Δήμαρχο της πόλης του Νοργουολκ Richard Mocchia,    είναι μία ακόμη μεγάλη συμβολή σ΄αυτήν τη μεγάλη προσπάθεια που αγγίζει  όλους τους Έλληνες και από ότι φαίνεται και πολλούς Φιλέλληνες.   

Advertisements